Kaloriya balansi va ozish qanday bog'liq?
Inson organizmi xuddi avtomobil motoriga o'xshaydi: energiya olish uchun yoqilg'i (ovqat kaloriyasi) talab qilinadi. Agar siz kundalik sarflayotgan energiyangizdan ko'proq kaloriya iste'mol qilsangiz, ortiqcha energiya yog' qatlami ko'rinishida saqlanadi. Aksincha, sarflayotganingizdan kamroq yeganingizda — organizm yetishmayotgan energiyani ichki yog' zaxiralaridan yoqishga majbur bo'ladi. Bunga kaloriya defitsiti deyiladi.
Ochlik hissi bo'lmaydi, moddalar almashinuvi buzilmaydi, mushak massasi saqlanib sof yog' erib boradi. Haftasiga 0.5 kg, oyiga 2-2.5 kg sof ozish kafolatlanadi.
Metabolizm keskin sekinlashadi, soch to'kiladi, jizzakilik paydo bo'ladi. Tana "ochlik rejimi"ga o'tib yog'ni saqlab, mushaklarni yoqishni boshlaydi.
Mifflin-St Jeor ilmiy formulasi qanday ishlaydi?
Zamonaviy diyetologiyada BMR (Bazal metabolizm)ni aniqlash uchun eng aniq hisoblangan formula bu — Mifflin-St Jeor formulasidir (1990-yilda kashf etilgan va hozirda xalqaro standart):
- Erkaklar uchun: BMR = 10 × Vazn (kg) + 6.25 × Bo'y (sm) - 5 × Yosh + 5
- Ayollar uchun: BMR = 10 × Vazn (kg) + 6.25 × Bo'y (sm) - 5 × Yosh - 161
Topilgan BMR insonning kunlik faollik koeffitsiyentiga (1.2 dan 1.725 gacha) ko'paytirilib, umumiy energiya sarfi (TDEE) hisoblab chiqiladi.
KBJU nima va nima uchun faqat kaloriyani o'zi yetarli emas?
1500 kkal faqat shirinlik va xamirdan olinsa — qomat xunuklashadi va teri osiladi. Xuddi shu 1500 kkal tovuq go'shti, tuxum, yangi sabzavotlar va don mahsulotlaridan olinsa — qorin tortiladi va mushaklar baquvvatlashadi. Shu sababli oqsil (30%), yog' (30%) va to'g'ri uglevodlar (40%) nisbati nihoyatda muhimdir.